लिङ्गे र रोटे पिङको घट्दो चलनले गाउँघरको संस्कृति, सामूहिक रमाइलो र बाल्यकालका खुसी हराउँदै त छैनन्?
दशैँ आयो, घरआँगनमा खुसी छायो, बजारमा चहलपहल बढ्यो। तर कुनै समय दशैँको पहिचान बनेका लिङ्गे र रोटे पिङ भने गाउँघरमा कम देखिन थालेका छन्। दशैँ नजिकिएसँगै गाउँका चौतारी, चौर र खुला ठाउँमा पिङ हाल्ने चलन किन घट्दै गएको छ? यो प्रश्नले हाम्रो संस्कृति र परम्पराको संरक्षणबारे सोच्न बाध्य बनाएको छ।
कुनै समय दशैँ आउनुअघि नै गाउँका युवाहरू मिलेर बाँस, काठ र डोरी जुटाउँदै पिङ हाल्ने तयारी गर्थे। पिङ हाल्ने ठाउँमा बालबालिका, युवायुवतीदेखि वृद्धवृद्धासम्मको जमघट हुन्थ्यो। पिङ खेल्ने पालो कुर्दै रमाइलो गर्ने, साथीभाइ भेट्ने र गाउँलेबीच आत्मीयता साटासाट गर्ने अवसर दशैँले जुटाउँथ्यो।
तर अहिले समय फेरिएको छ। रोजगारी र अध्ययनका लागि गाउँ छाड्ने युवाको संख्या बढ्दै गएको छ। कतिपय गाउँमा पिङ हाल्न जुट्ने जनशक्तिको अभाव छ भने कतै खुला ठाउँको कमी छ। मोबाइल फोन र सामाजिक सञ्जालमा बढ्दो व्यस्तताले परम्परागत खेलप्रतिको आकर्षण घटाउन पनि भूमिका खेलेको देखिन्छ। त्यसैगरी, पिङ निर्माण गर्दा सुरक्षामा ध्यान दिनुपर्ने भएकाले यसको उचित व्यवस्थापन पनि आवश्यक छ।
दशैँ केवल टीका, जमरा, नयाँ लुगा र मीठो खानपानको पर्व मात्र होइन। यो आपसी सद्भाव, पारिवारिक भेटघाट, सामूहिक खुसी र सांस्कृतिक पहिचानसँग जोडिएको पर्व पनि हो। पिङ खेल्ने परम्परा यही सांस्कृतिक र सामाजिक जीवनको एउटा महत्त्वपूर्ण हिस्सा हो।
पिङ हराउनु भनेको एउटा खेल हराउनु मात्र होइन, बाल्यकालका सम्झना, गाउँलेबीचको आत्मीयता र सामूहिक रमाइलोको अवसरसमेत घट्दै जानु हो। पिङ हाल्ने र खेल्ने क्रममा पुस्ताबीच हुने भेटघाट र सहकार्यले पनि सामाजिक सम्बन्धलाई बलियो बनाउँथ्यो।
बागलुङको जैमिनी नगरपालिका, कुश्मीसेरालगायत ग्रामीण क्षेत्रमा दशैँको पुरानो रौनक सम्झनेहरूका लागि पिङको घट्दो चलन चासोको विषय बन्न सक्छ। पहिले दशैँमा गाउँभरि पिङको चहलपहल देखिन्थ्यो भने अहिले कतिपय ठाउँमा पिङ खोज्नुपर्ने अवस्था आएको छ। यो परिवर्तनले परम्परा जोगाउने जिम्मेवारी कसको हो भन्ने प्रश्न पनि उठाएको छ।
पिङ खेल्ने संस्कृति जोगाउन स्थानीय सरकार, युवा क्लब, टोल विकास संस्था, आमा समूह र समुदायले सहकार्य गर्न सक्छन्। सुरक्षित स्थान छनोट गरी पिङ निर्माण गर्ने, युवालाई सहभागी गराउने र बालबालिकालाई परम्परागत खेलको महत्त्व बुझाउने प्रयास आवश्यक छ। यसका लागि स्थानीय तह र समुदायले दशैँलक्षित सांस्कृतिक कार्यक्रमसमेत सञ्चालन गर्न सक्छन्।
हाम्रो संस्कृति जोगाउने जिम्मेवारी कुनै एक व्यक्ति वा निकायको मात्र होइन, हामी सबैको हो। आधुनिक जीवनशैलीसँगै पुराना परम्परालाई पनि निरन्तरता दिन सके मात्रै नयाँ पुस्ताले आफ्नो संस्कृति र बाल्यकालका खुसीसँग जोडिने अवसर पाउँछ।
दशैँ आयो, खै पिङ? यो केवल एउटा प्रश्न होइन, हाम्रो गाउँघरको संस्कृति र सामूहिक जीवनशैलीप्रतिको चासो पनि हो। आउनुहोस्, सुरक्षित रूपमा पिङ हाल्ने परम्परालाई निरन्तरता दिऔँ, दशैँको पुरानो रौनक फर्काउने प्रयास गरौँ र गाउँघरको आत्मीयता जोगाऔँ।
